بهای خوراک گازی صنایع بالادستی پتروشیمی

تلاش برای افزایش یا ثابت نگه داشتن قیمت خوراک گازی پتروشیمی‌های کشور یکی از مباحث پر سر و صدای چند هفته گذشته مجلس شورای اسلامی و همچنین کش و قوسها در شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده است. همچنین اثر این مباحث بر شاخصهای بورس خیلی واضح بود و از دید افرادی که اخبار کشور را دنبال می‌کنند پنهان نیست.

یکی از مباحث مطرح در این زمینه این است که صنایع بالا دستی پتروشیمی خوراک گازی را به قیمت یارانه‌ای خیلی ارزان از دولت دریافت می‌کنند در حالیکه محصولات خود را که در حقیقت خوراک صنایع پایین دستی واسطه یا نهایی مورد مصرف مردم است را به قیمتهای آزاد می‌فروشند و بدین ترتیب به درآمدهای خیلی بالا که در هیچ صنعت دیگری مشاهده‌نمی‌شود دست می‌یابند.

در این رابطه سایت رجانیوز گزارشی تحقیقی منتشر کرده است که حاوی آمار و اطلاعات جالب توجهی است. در اینجا خلاصه‌ای از نکات اصلی آن گزارش به نظر خوانندگان این وبلاگ می‌رسد و اصل گزارش را هم می‌توانید در سایت مزبور مطالعه نمایید.

۱- قیمت پایین و تقریبا نزدیک به صفر خوراک پتروشیمی، موجب شده است، این مجموعه‎های اقتصادی از سال ۸۹ تا کنون به سودهای سالانه نزدیک به ۶ برابر سرمایه گذاری خود دست پیدا کنند.

۲- صنایع بالادستی با مسائلی مانند سرمایه گذاری بالا و اشتغال زایی پایین مواجه هستند. این درحالیست که صنایع پایین‌دستی به لحاظ اندازه بسیار کوچک‌تر، حجم سرمایه‌گذاری مورد نیاز به ازای هر واحد آن‌ها کمتر، اشتغال‌زایی بیشتر و نرخ بازگشت سرمایه دو برابر صنایع بالادستی دارند. میزان اشتغال‌زایی صنایع میانی نیز نسبت به بالادستی بیشتر است، اما برای ایجاد هر شغل در همان حدود نیازمند سرمایه گذاری است. با این وجود در طول سه دهه اخیر عموماً صنایع بالادستی پتروشیمی در کشور توسعه یافته است و توسعه صنایع میان دستی و پایین دستی بسیار کند و اندک بوده است.

۳- غالب طرح­های مصوب و در حال اجرا در کشور مربوط به اوره، آمونیاک و متانول است که جزء محصولات بالادستی بوده و دارای کمترین ارزش افزوده در بین محصولات پتروشیمی می‌باشند. روند توسعه کاریکاتوری صنعت پتروشیمی به گونه ای است که تنها برای تعداد معدودی از محصولات با ارزش افزوده بالا مثل پروپیلن، پلی پروپیلن و اتیلن گلایکول، طرحی پیش بینی شده است.

۴- صنعت پتروشیمی ایران در جهان به عنوان فروشنده مواد خام شناخته می‌شود. این در حالیست که کشورهای پیشرفته در حوزه صنایع پتروشیمی مانند سنگاپور، چین،  هنگ‌کنگ و آلمان محصولات ما را به عنوان خوراک پتروشیمی‌های خود استفاده کرده و محصول نهایی را با ارزشی تقریباً ۳ برابر به کشور ما صادر می‌کنند (میانگین ارزش کالای صادراتی ایران: ۰.۷۵ دلار بر تن و میانگین ارزش کالای وارداتی ایران: ۲.۱۵ دلار بر تن). حال این سوال مهم و کلیدی مطرح می شود که چرا کشور ما به سمت خام فروشی در پتروشیمی رفته است؟

13921210-Iran-Petrochem-Profit-1387-1391s

۵- میزان سوددهی پتروشیمی‌های گازی تولید کننده اوره-آمونیاک و متانول در سال ۹۱ با خوراک گاز ارزان فعلی (یعنی حدود ۳ سنت) بین ۲۱۱ تا ۴۵۸ درصد بوده است و این در حالی است که پرسودترین صنایع کشور در مدت مشابه بین ۴۶ تا ۸۵ درصد سود داشته‌اند. سود نامتعارف به وجود آمده، حاصل تخفیف در قیمت خوراک گازی است که در اختیار این پتروشیمی‌ها قرار می‌گیرد. این وضعیت سبب شده تا بخش خصوصی تمایلی به سرمایه گذاری در  سایر بخش‌های این صنعت مانند پتروشیمی‌های بالادستی خوراک مایع یا پتروشیمی های میان دستی و پایین دستی نداشته باشد.

البته همانطور که اینجانب چه در این وبلاگ چه در جاهای دیگر تکرار کرده‌ام تنها کلید حل مشکلات اینچنینی ایجاد زمینه برای یک رقابت سالم و آن هم در سطج بازار جهانی است و اگر هم به دلیل مشکلات و تحریمها هم قرار است حمایتی در جهت آمار اشتغال و بنیه صنایع داخلی انجام گیرد این حمایتها باید در حد معقول و مناسب باشد نه اینکه رانتی برای پولدار شدن افراد با نفوذ سرازیر شدن پولهای بی حساب و کتا به جیب عده‌ای خاص شود. مسلما در سایه یک بازار انحصاری اگر دولت به این دلیل که پتروشیمی‌های بالا دستی خورک را به قیمت تقریبا مفت دریافت کرده و محصولات خود را به قیمت جهانی می‌فروشند قیمت خوراک این صنایع را افزایش دهد، بلافاصله این صنایع هم محصولات خود را به چند برابر قیمت جهانی به مردم تحمیل خواهند کرد و باز بساط سور و ساتشان مثل قبل و این بار فقط بیش از پیش به ضرر مصرف کننده خواهد بود همان طور که در بسیاری از بخشهای دیگر صنعت هم (به طور مثال خودروسازی) شاهد همین وضعیت تحمیل قیمتهای بی منطق به مشتری هستیم.

ایران از واردات محصول کاستیک و اتیلن دی کلراید بی نیاز شد

صادرات نخستین محموله اتیلن دی کلراید پتروشیمی اروند بزرگترین مجموعه زنجیره کلرآلکالی و پی وی سی دنیا به خارج از کشور آغاز و کشور از واردات این محصول مهم بی نیاز شد.
رئیس اداره مهندسی فرآیند و کنترل تولید این پتروشیمی در گفت وگو با خبرنگار مهر در ماهشهر اظهار کرد: پس از صادرات دو کشتی حامل محصولات پتروشیمی اروند با تناژ ۲۵ هزار تن به مقاصد کشورهای هند، ترکیه و ایتالیا، صادرات محصول EDC (اتیلن دی کلراید) نیز آغاز شد.
بهمن بهزادی افزود: در خلال چند روز گذشته همچنین یک کشتی حامل اتیلن دی کلراید به تناژ پنج هزار تن به کشور تایوان، کشتی دوم با تناژ دو هزار تن به کشور هند و کشتی سوم با تناژ پنج هزار تن به مقصد چین صادر شد.
وی ارزش کل اتیلن دی کلراید صادر شده را ۵۳ میلیون دلار برآورد کرد و اظهار کرد: بارگیری دو کشتی حاوی اتیلن دی کلراید دیگر با تناژ ۱۰ هزار تن از اواسط بهمن ماه و یک کشتی حاوی کاستیک با ۱۰ هزار تن محصول از اواسط اسفند ماه برای صادرات انجام خواهد شد.
محصول اتیلن دی کلراید در صنعت کاربردهای مختلفی از جمله در تولید مونومر پی وی سی، حلال های آلی، تولید محصول پرکلر و اتیلن استفاده می شود.

منبع خبر: کیهان- دوشنبه ۲۵ بهمن ۱۳۸۹