رسانه ها و معیارهای اعلام شده آلودگی هوا

آلودگی هوای تهرانهمانطور که می‌دانید این روزها مردم دو شهر بزرگ ایران تهران و اصفهان و همچنین شهرهای اطراف آنها به دلیل آلودگی هوا خانه نشین شده اند. دلیل این امر هم بالا بودن شاخص آلودگی هوا که در اصفهان چیزی بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ در مناطق مختلف شهر اعلام شده است.

همچنین علیرغم اطلاعیه های مکرر و همچنین اعمال محدودیتهای شدید عبور و مرور خودروها در این دو شهر و همچنین تعطیلی چند روزه مطلبی که قابل توجه است عدم اطلاع رسانی دقیق و سردرگمی مسئولان مربوطه است. حد اقل بنده شخصا تا کنون ندیده‌ام که کسی بگوید این شاخصی که بالای ۲۰۰ اعلام می‌شود چیست و چگونه محاسبه می‌شود. و بسته به پارامترهای فرعی تشکیل دهنده شاخص بیشترین عامل بالا رفتن این شاخص از چه منبعی یا منابعی بوده است و  مردم و مسئولان بر اساس این داده ها باید بیشتر بر روی چه مسائلی تمرکز کنند. این باعث تاسف است که در مسائلی که اولا علمی است و ثانیا مشارک همگانی در برطرف شدن آنها یک عامل تعیین کننده است به صورت اصولی مسائل با مردم درمیان گذاشته نمی‌شود و به پخش کردن چند زیر نویس تکراری و خسته کننده که حد اکثر تاثیر آن در چند ساعت اول است یا شعارهای کلی از طرف مسئولانی که به علت کثرت مشغله و پستهای اجرایی اصلا فرصتی برای بررسی علمی موضوع ندارند بسنده می‌شود.

برای گزارش شاخص آلاودگی هوا اولین روشی که سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا EPA و به تبع آن بسیاری از کشورهای جهان مورد استفاده قرار داده بودند شاخص استاندارد آلاینده ها یا (PSI: Pollutant Standard Index) است که بر اساس تعدادی معین از عوامل آلاینده محیط زیست محاسبه می‌شود. نحوه محاسبه هم به این ترتیب است که چند آلاینده اساسی به عنوان شاخص انتخاب شده و براساس نسبت درصدی هر آلاینده در هوا به حداکثر مجاز محاسبه شده و طی یک روز آلاینده ای که بیشترین شاخص را ثبت کرد عدد مربوط به آن به عنوان PSI آن روز اعلام می‌شود. پس می‌بینیم که علاوه بر اعلام شاخص، ذکر مبنا هم همانطور که در نمونه جدول اعلام شاخص PSI در شهرهای تایوان دیده می‌شود ضروری است. کاری که مسئولان ما انجام نداده اند. علاوه بر این همسان بودن شاخص در دو شهر به هیچ وجه به معنای یکسان بودن آلودگی در آن دو شهر نیست. چون شاخص فقط رقم شاخص بالاترین آلاینده را اعلام می‌کند در حالیکه مجموع شاخصهای آلاینده های یک شهر با PSI=150 ممکن است چند برابر شهر دیگری با همین مقدار PSI  باشد.

از سال ۱۹۹۹ استفاده از PSI توسط EPA منسوخ شده و جای خود را به شاخص کیفیت هوا (AQI: Air Quality Index) داده است. معییر مورد استفاده در هر دو روش در جدول زیر نمایش داده شده است.

باعث تاسف است که بنده به عنوان یک متخصص امر بدون تحقیقات بیشتر به صرف پی گیری اخبار منتشر شده از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و دیگر خبرگزاریها قادر نیستم که ببینم معیار اعلام شده کدام از این دو شاخص است و همچنین آلاینده معیار در ارقام اعلام شده چیست؟ مردم عادی هم که جای خود دارند. البته بحث بر سر روشهای کاهش این آلاینده ها و جدی بودن یا موثر بودن آنها هم جای بحث مفصل دارد که باید در مقاله ای دیگر به آن پرداخته شود.

نمونه مقادیر PSI در شهرهای تایوان

۲۰۱۰/ ۱۲ / ۳   ۲۳:۰۰ – ۲۳:۵۹

Station Name Major Pollutant PSI PSI Level
Zhongzheng PM10 ۱۵۴ Unhealth
Dazhi PM10 ۹۰ Moderate
Xinyi PM10 ۶۳ Moderate
Nangang PM10 ۸۵ Moderate
Neihu PM10 ۸۶ Moderate
Muzha PM10 ۶۳ Moderate
Chengde PM10 ۸۶ Moderate
Zhongbei PM10 ۸۱ Moderate